• 2011-10-03

Polowanie na Awangardę. Zakazana sztuka w Trzeciej Rzeszy

Od 19 października 2011 do 29 stycznia 2012 roku | Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie

W hitlerowskiej wizji nie było miejsca dla niezależnie myślących, hołdujących awangardzie malarzy, grafików, poetów, pisarzy i kompozytorów. Wystawa Polowanie na awangardę. Zakazana sztuka w Trzeciej Rzeszy to pierwsza, nie tylko w Polsce, ekspozycja, które tak szeroko prezentuje zjawisko sztuki wyklętej. Do proponowanej przez niemieckiego współorganizatora wystawy koncepcji, polska kuratorka dr Monika Rydiger dołączyła polski aneks.

Otto Freundlich, Kompozycja Abstrakcyjna, 1938-1939, olej na płótnie (zdjęcie pochodzi z materiałów prasowych)

Otto Freundlich, Kompozycja Abstrakcyjna, 1938-1939, olej na płótnie (zdjęcie pochodzi z materiałów prasowych)

Myślą przewodnią wystawy jest pokazanie dzieł artystów, pisarzy, kompozytorów prześladowanych przez niemieckich nazistów w latach 1933–1945. Będzie można zobaczyć obrazy olejne, grafiki, rysunki, rzeźby, utwory literackie i muzyczne m.in. tak znanych twórców jak Carl Hofer, Leo Haas, Heinrich Maria Davringhausen, Emil Nolde, Max Ernst, Georg Grosz, Otto Freundlich, Else Lasker-Schüler, Max Pechstein, Oskar Schlemmer, Irmgard Keun, Thomas Mann, Anna Sehgers, Hanns Eisler i Kurt Weill.

Połączenie sztuki wizualnej, literatury i muzyki ma ukazać wagę zjawiska i ogromny nacisk totalitarnej władzy by oczyścić całą ówczesną kulturę z wszelkich niezgodnych z nazistowską doktryną przejawów.

Niemiecka kuratorka wystawy Judith Schöenwiesner: Panowanie Trzeciej Rzeszy to czas, kiedy na ludzi polowano niczym na dzikie zwierzęta, poniżano ich, wypędzano i mordowano. Między nimi znaleźli się i artyści znani i ci niesłusznie dziś zapomniani. Reprezentowali wszystkie dziedziny sztuki, z powodu stosowanych przez siebie nowoczesnych środków wyrazu, estetycznych wyborów czy politycznych poglądów nie odpowiadali estetycznemu i ideologicznemu ideałowi niemieckiego artysty.

Szczególnym aneksem do wystawy – pozwalającym zrozumieć związki kulturowe Niemiec i Polski w tak trudnym kontekście historycznym – będzie przypomnienie sylwetek dyskryminowanych polskich artystów, pisarzy, kompozytorów, którzy z chwilą zajęcia terytorium Polski w 1939 roku znaleźli się w orbicie polityki kulturalnej  hitlerowców.

Ewald Matare, Fiński wół, brąz, 1929 (zdjęcie pochodzi z materiałów prasowych)

Ewald Matare, Fiński wół, brąz, 1929 (zdjęcie pochodzi z materiałów prasowych)

Wśród nich przypomniani zostaną m.in. Jankiel Adler, Samuel Cygler, Karol Hiller, Władysław Strzemiński, Roman Kramsztyk, Jan Gotard, Tadeusz Pruszkowski, Jonasz Stern, Zofia Kossak-Szatkowska, Melchior Wańkowicz, Witold Hulewicz, Bruno Schulz, Tadeusz Kwiatkowski, Icchak Kacenelson, Józef Koffler, Artur Gold i inni.

Aneks polski zaledwie sygnalizuje problem. Spośród wielu – których machina nazistowskich restrykcji skazała na twórczy niebyt, wojenną tułaczkę czy wręcz śmierć – przypominamy tych najwybitniejszych i znanych. Kwestią bowiem naczelną w represjonowaniu polskich artystów była ich tożsamość narodowa, przynależność do elity intelektualnej kraju, która zgodnie z nazistowską doktryną wojenną przeznaczona została do fizycznego i duchowego wyniszczenia. Natomiast o tragicznych losach wybitnych polskich artystów pochodzenia żydowskiego przesądziło kryterium rasowe. Potępienie awangardowej ekspresji schodziło w tym przypadku na dalszy plan – mówi dr Monika Rydiger.

Większość eksponatów pochodzi z wiodących nadreńskich kolekcji mi.in.: LVR Landesmuseum w Bonn, Max Ernst Museum w Brühl, ze zbiorów prywatnych dr. Gerharda Schneidera w Olpe, Kunstmuseum Mülheim an der Ruhr, Fundacji na rzecz Sztuk Prześladowanych oraz zbiorów sztuki i literatury Kunstmuseum w Solingen.

Heinrich Maria Davringhausen, Les Milles, olej na płótnie,1940 (zdjęcie pochodzi z materiałów prasowych)

Heinrich Maria Davringhausen, Les Milles, olej na płótnie,1940 (zdjęcie pochodzi z materiałów prasowych)

Część eksponatów pochodzi także z niemieckich archiwów i bibliotek oraz z polskich kolekcji Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Okręgowego w Tarnowie, Muzeum Zagłębia w Będzinie, Muzeum Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie, Muzeum Śląskiego w Katowicach, Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu i Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym, zbiorów Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie.

Wystawie ma towarzyszyć obszerna publikacja, bogato ilustrowana, zawierająca teksty niemieckich i polskich historyków i historyków sztuki omawiające różne aspekty swoistej nazistowskiej polityki kulturalnej w latach 1933–1945.

Zaplanowany został także bogaty program towarzyszący z udziałem polskich i niemieckich uczestników, poruszający m.in problem osobowości twórczych wobec systemów totalitarnych aż po czasy współczesne.

Kuratorki wystawy: Judith Schöenwiesner, dr Monika Rydiger.
Organizacja i koordynacja:
Eva Gebhard, Anna Śliwa

Projekt wspierany przez Fundację Współpracy Polsko – Niemieckiej.
Ekspozycja została wpisana w program oficjalnych obchodów Sezonu kultury Nadrenii Północnej – Westfalii w Polsce 2011/2012.

Polowanie na Awangardę. Zakazana sztuka Trzeciej Rzeczy
19 października 2011 – 29 stycznia 2012
Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie,
Rynek Główny 25

Dodaj komentarz

Cytaty


Magazyn

Polecamy

U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR