• 2013-11-15

Stowarzyszenie PAX

Od 15 listopada do 31 grudnia 2013 roku | Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi

Komuniści stworzyli po wojnie wiele dywersyjnych organizacji katolickich, z pomocą których próbowali rozsadzić od wewnątrz i podporządkować sobie Kościoły w poszczególnych krajach satelickich. W Polsce rolę taką miały spełniać Komisja Księży przy ZBOWiD (księża patrioci) oraz Stowarzyszenie PAX. Tej drugiej organizacji poświęcona jest wystawa Stowarzyszenie PAX, czyli Bolesława Piaseckiego państwo w państwie przygotowana przez łódzki oddział Instytutu Pamięci Narodowej.

Stoisko Instytutu Wydawniczego PAX – Warszawa, 1969 r. (Narodowe Archiwum Cyfrowe/Polska Agencja Prasowa)

Stoisko Instytutu Wydawniczego PAX – Warszawa, 1969 r. (Narodowe Archiwum Cyfrowe/Polska Agencja Prasowa)

PAX wymyka się jednoznacznym ocenom, ponieważ próbował odegrać samodzielną rolę polityczną. Bolesław Piasecki i jego współtowarzysze stworzyli środowisko, które przez kolejne dziesięciolecia przekonywało władze i społeczeństwo o możliwości połączenia dwóch sprzeczności – socjalizmu i chrześcijaństwa. Niewątpliwie przewodniczącym PAX kierowały silne ambicje polityczne, które zamiast czynić z ruchu postępowych katolików pośrednika w relacjach państwo–Kościół, sprowadziły go, zwłaszcza w okresie stalinizmu, do roli narzędzia w walce z Kościołem. Równocześnie wśród rzeszy członków Stowarzyszenia, które w latach 80. osiągnęło liczbę ponad 20 tys., znalazło się wielu ludzi, którzy pragnęli współtworzyć katolickie życie umysłowe w istniejących warunkach realnego socjalizmu.

Wystawa ma na celu pokazanie źródeł światopoglądowych środowiska PAX, okoliczności powstania tej grupy oraz sylwetki jej liderów. Autorzy skupili się również na uchwyceniu zmiennych relacji Kościoła i Stowarzyszenia z uwzględnieniem innych organizacji katolików świeckich. Wystawa daje możliwość prześledzenia kolejnych etapów starań PAX w zdobyciu realnego znaczenia politycznego – od epoki stalinowskiej poprzez odwilż październikową, wydarzenia Marca ’68, Czerwca ’76 i stan wojenny. Uwypuklono różnorodność postaw kolejnych przywódców Stowarzyszenia względem PZPR, ZSRS i Solidarności. Nie zabrakło również informacji o działalności pozapolitycznej – PAX był prawdziwym imperium gospodarczym w Polsce Ludowej z własnymi zakładami produkcyjnymi, siecią sklepów a nawet spółdzielnią mieszkaniową. Stowarzyszenie miało również swój Instytut Wydawniczy, dostarczający Polakom utworów niedostępnych innym wydawnictwom. PAX to także koncern prasowy – obok jedynego w PRL dziennika katolickiego Słowo Powszechne dostarczał Polakom lektury czasopism z zakresu teologii, kultury, nauki, historii.

Bolesław Piasecki przemawiający podczas zjazdu duchownych, lata 50. (ze zbiorów Jana Engelgarda)

Bolesław Piasecki przemawiający podczas zjazdu duchownych, lata 50. (ze zbiorów Jana Engelgarda)

Autorami wystawy są pracownicy Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN w Łodzi: dr Krzysztof Latocha, Artur Ossowski, Milena Przybysz, Magdalena Zapolska-Downar (komisarz wystawy) i dr Milena Romanowska (projekt plastyczny).

Wystawa zostanie otwarta 15 listopada o godz. 14.00 w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi.

Stowarzyszenie PAX, czyli Bolesława Piaseckiego państwo w państwie
Wernisaż: 15 listopada 2013 roku, godz. 14.00
Czas trwania wystawy: do 31 grudnia 2013 roku
Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi

Dodaj komentarz

Cytaty


Magazyn

Polecamy

U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR