Mistrzowie Ekslibrisu

Od 7 do 23 marca 2014 roku | Galeria Sztuki Wozownia w Toruniu

Organizatorem XXIV Międzynarodowego Biennale Ekslibrisu Współczesnego jest Muzeum Zamkowe w Malborku, które z toruńską Galerią łączy długoletnia współpraca w zakresie promowania sztuki ekslibrisu. Tym razem Wozownia nie prezentuje całej wystawy pokonkursowej, a jedynie zestaw 53 rycin laureatów ubiegłorocznego Biennale. Jury XXIV Biennale wyróżniło nagrodami i medalami 9 spośród 190 grafików zakwalifikowanych do udziału w wystawie.

Autor: Pietro Paolo Tarasco, z Archiwum Muzeum Zamkowego w Malborku, fot. Lech Okoński (źródło: materiały prasowe organizatora)

Autor: Pietro Paolo Tarasco, z Archiwum Muzeum Zamkowego w Malborku, fot. Lech Okoński (źródło: materiały prasowe organizatora)

Uhonorowani graficy należą od wielu lat do światowej czołówki artystów, którzy w dziedzinie ekslibrisu utrwalili swoją odrębną pozycję, jak: Vladimir Zujev z Rosji, Jiři Brázda z Czech, Konstantin Kalynovych z Ukrainy i Malou Oi Yee Hung z Chin czy poznańska graficzka Hanna T. Głowacka. Twórczość autorów prezentowanych dzieł mieści się w nurcie sztuki preferującej szlachetne, klasyczne rzemiosło i czytelny przekaz myśli o metaforyczno-symbolicznym znaczeniu, który oscyluje wokół najważniejszego tematu jakim jest człowiek. Miniaturowe dzieła sztuki fascynują wyrafinowaną stylistyką i wirtuozerią warsztatową.

Na przestrzeni 50-letniej historii malborskiego Biennale Ekslibrisu widać, jak wielkie zmiany dokonały się w tej dziedzinie sztuki graficznej. Z dedykowanego znaku własności książki, wyrażonym w latach 60. i 70. przy pomocy powściągliwych, literniczych kompozycji, wycinanych w desce lub linoleum, ekslibris przeobraził się w fascynujące wielowątkowe obrazy, mistrzowsko cięte w metalu i trawione walorowo, z zastosowaniem kilku technik graficznych w jednej odbitce. Ten powolny proces ewolucji ekslibrisu, idący w kierunku wyzwolenia go spod zbyt kategorycznej presji użytkowości (wklejania do książek), podniósł tę formę graficzną do rangi dzieła sztuki i spowodował, że ekslibris zaczął funkcjonować jako samodzielna dedykacyjna miniatura graficzna.

Międzynarodowe Biennale Ekslibrisu jest to najstarsza w Polsce i na świecie cykliczna impreza artystyczna o zasięgu światowym prezentująca dedykowany znak książkowy, trwająca nieprzerwanie od 1963 roku. Inicjatorem koncepcji tej imprezy był Wojciech Jakubowski, wybitny artysta grafik, absolwent WSP UMK w Toruniu, który do dziś pełni funkcję komisarza honorowego Biennale.

Malborskie pokazy ekslibrisu uważane są przez znawców za najważniejsze i najbardziej prestiżowe w Europie i na świecie, a Muzeum Zamkowe zostało wpisane w 2000 roku na Światową Listę Federacji Międzynarodowych Towarzystw Miłośników Ekslibrisu. Zbiory Muzeum Zamkowego w Malborku są jedną z największych i najlepszych państwowych kolekcji ekslibrisu współczesnego w Polsce.

Autor: Malou Oi Yee Hung, z Archiwum Muzeum Zamkowego w Malborku, fot. Lech Okoński (źródło: materiały prasowe organizatora)

Autor: Malou Oi Yee Hung, z Archiwum Muzeum Zamkowego w Malborku, fot. Lech Okoński (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tradycyjnie pojmowany ekslibris (łac. ex libris – z książek) kojarzony jest z niewielkich rozmiarów odbitką graficzną z nazwiskiem właściciela lub nazwą instytucji umieszczoną na wewnętrznej stronie okładki książki dla udokumentowania przynależności woluminu do określonego księgozbioru. Narodził się wkrótce po pojawieniu się pierwszych drukowanych książek tuż po połowie XV wieku w Niemczech. Miał chronić książkę przed zgubieniem, miał wyrażać dumę właściciela z faktu jej posiadania, miał książkę zdobić. Autorami ekslibrisów byli tak wielcy artyści, jak Albrecht Dȕrer, Hans Holbein Młodszy, Lucas Cranach. Przez kilka wieków ekslibris służył książce, aby w XIX stuleciu osiągnąć swój zmierzch i upadek w związku z pojawieniem się tanich wysokonakładowych książek.

Dopiero przełom wieków wraz z secesją uczynił ponownie książkę dziełem sztuki edytorskiej, czemu artystycznie musiał sprostać także ekslibris, wykonywany w Polsce przez tak znanych artystów, jak Józef Mehoffer, Stanisław Wyspiański, Witold Wojtkiewicz, Jacek Malczewski. Wtedy też książkowy znak własnościowy nazwano ekslibrisem, bo do tej pory był bezimienny. Wiek XX przyniósł nie tylko odrodzenie, ale i emancypację ekslibrisu, który stopniowo tracił swoją funkcję znaku własnościowego, by w końcu odkleić się od książki i stać samodzielną graficzną miniaturą, małą grafiką dedykacyjną, obiektem kolekcjonerskim i ekspozycyjnym. Obecnie pojęcie słowa ekslibris zdewaluowało się niemal zupełnie. Dziś już prawie nikt nie wkleja ekslibrisów do książek, a można je oglądać jedynie na prestiżowych przeglądach organizowanych w Polsce i za granicą. Najlepszym tego przykładem są malborskie wystawy, które stanowią śmiałą konfrontację najlepszych osiągnięć światowych z twórczością polskich artystów. W 2013 roku MBEW obchodziło złoty jubileusz.

(wybór z materiałów informacyjnych o MBEW od Kustosza Kolekcji Ekslibrisu Muzeum Zamkowego w Malborku, Bogumiły Omieczyńskiej)

Strony: 1 2

Dodaj komentarz

Cytaty


Magazyn

Polecamy

U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR