• 2015-08-25

Pątnik, podróżnik, turysta – poznawanie świata

Od 1 września 2015 roku do 10 stycznia 2016 roku | Muzeum Narodowe w Krakowie

Czy widzieliście kiedyś XVI-wieczny „folder” dla pielgrzymów z wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej? Albo „pascala” z roku 1799, informującego dokładnie o połączeniach dyliżansowych, pełnego fachowych rad na temat tego, gdzie zmienić i napoić konie oraz która karczma oferuje przyzwoity wikt? Takie i inne perełki znaleźć można wśród starych ksiąg i map prezentowanych na wystawie Pątnik, podróżnik, turysta – poznawanie świata. Z kolekcji starodruków i kartografii Muzeum Narodowego w Krakowie.

Starodruki z wystawy „Pątnik, podróżnik, turysta – poznawanie świata. Z kolekcji starodruków i kartografii MNK”, fot. Jacek Złoczowski, Pracownia Fotograficzna MNK (źródło: materiały prasowe organizatora)

Starodruki z wystawy „Pątnik, podróżnik, turysta – poznawanie świata. Z kolekcji starodruków i kartografii MNK”, fot. Jacek Złoczowski, Pracownia Fotograficzna MNK (źródło: materiały prasowe organizatora)

Na ekspozycję składa się około 60 starodruków z okresu od XV do XIX wieku. Wszystkie poświęcone są tematyce podróżniczej, z którą zapoznajemy się poprzez literaturę pamiętnikarską, historiograficzną i geograficzną. Starym woluminom towarzyszy 19 zabytkowych map i atlasów.

Aby zaintrygować zwiedzających, nie układaliśmy tej wystawy chronologicznie, ale według zagadnień związanych z motywami stojącymi za podejmowaniem podróży i poznawaniem świata, od wieków bliskimi człowiekowi – mówi kurator Iwona Długopolska. – Zaczynamy od fenomenu pielgrzymki, do której zaprasza widza ślepy mnich, może żebrak, ukazany na drzeworycie z historii świata Wernera Rolewincka, wydanej około 1490 roku.

Postaci pątników spotykamy także na przepięknych miedziorytach w dziele Jeana Zuallarta z 1587 roku, opisującym pielgrzymkę do Jerozolimy. Bliski Polakom kult Matki Boskiej obrazują święte wizerunki Maryi i opisy poświęconych jej sanktuariów. Warto zwrócić uwagę na przedstawienie Matki Boskiej Częstochowskiej z pierwszej zachowanej drukowanej ulotki dla pielgrzymów opowiadającej historię cudownego obrazu. Wydrukowano ją prawdopodobnie w Krakowie około 1521 roku. Nie zabraknie też rodzimego pielgrzyma – Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła zwanego Sierotką, który w latach 1582–1584 odbył podróż do Ziemi Świętej i Egiptu. Owocem jego wojaży jest Peregrynacja do Ziemi Świętej, prezentowana w dwóch wydaniach – z 1601 i 1611 roku.

Anatole Châtelain, Planisphère, Paris, 1884 – mapa świata z połączeniami morskimi, drogami kolejowymi i wodnymi oraz liniami telegraficznymi, fot. MNK (źródło: materiały prasowe organizatora)

Anatole Châtelain, Planisphère, Paris, 1884 – mapa świata z połączeniami morskimi, drogami kolejowymi i wodnymi oraz liniami telegraficznymi, fot. MNK (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tę osobistą relację można potraktować jako przejście od literatury pątniczej do podróżniczej. Jednym z ciekawszych jej przykładów jest dziennik podróży z Kamczatki do Francji Barthélemy’ego de Lessepsa – zarówno ze względu na interesującą rycinę, ukazującą psi zaprzęg na Kamczatce, jak i niezwykłe koleje życia autora. Lesseps był członkiem słynnej i tragicznej francuskiej wyprawy dookoła świata, dowodzonej przez kapitana Jean-François de La Pérouse’a i objętej protektoratem króla Ludwika XVI. Wyruszyła ona w roku 1785 z portu w Breście, na dwóch fregatach, z zamiarem m.in. opisania wybrzeży Pacyfiku, obu Ameryk, Chin i Japonii. Wśród członków ekspedycji byli też znakomici rysownicy. Po dwóch latach i dopłynięciu do Kamczatki kapitan La Pérouse uznał, że ma już tyle materiału, iż warto wysłać kuriera do Francji. Wybór padł na Lessepsa, a reszta wyprawy skierowała się w stronę Australii, gdzie ślad po obu okrętach zaginął. Lesseps był jedynym członkiem ekspedycji, który przeżył, ocalając część jej dorobku.

Adam Olearius, Relation Du Voyage D’Adam Olearius En Moscovie, Tartarie, Et Perse, A Paris, 1679 – mapa Wołgi, fot. MNK (źródło: materiały prasowe organizatora)

Adam Olearius, Relation Du Voyage D’Adam Olearius En Moscovie, Tartarie, Et Perse, A Paris, 1679 – mapa Wołgi, fot. MNK (źródło: materiały prasowe organizatora)

Z myślą o podróżnych powstawały również rozmaite przewodniki, które dostarczały konkretnych, praktycznych informacji – mówi Iwona Długopolska. – Wkraczający od XVII wieku coraz częściej na drogi Europy turysta był człowiekiem elit, który w swoim grand tour zdobywał wiedzę i doświadczenie albo odpoczywał i leczył się u wód. Dopiero wiek XIX, m.in. dzięki kolejom i żegludze parowej, przyniósł masową turystykę i jej rozwój.

Zmiany te ukazuje wielka (także rozmiarami: 129 na 177 cm) mapa komunikacyjna świata Anatole’a Chatelaina, wydana w Paryżu w 1884 roku. Można na niej podziwiać gęstą siatkę połączeń kolejowych i wodnych na kontynentach i morzach oraz nie mniej imponującą sieć linii telegraficznych.

Wiedzę o zgromadzonych na wystawie eksponatach porządkuje towarzyszący jej katalog autorstwa Iwony Długopolskiej.

Starodruki z wystawy „Pątnik, podróżnik, turysta – poznawanie świata. Z kolekcji starodruków i kartografii MNK”, fot. Jacek Złoczowski, Pracownia Fotograficzna MNK (źródło: materiały prasowe organizatora)

Starodruki z wystawy „Pątnik, podróżnik, turysta – poznawanie świata. Z kolekcji starodruków i kartografii MNK”, fot. Jacek Złoczowski, Pracownia Fotograficzna MNK (źródło: materiały prasowe organizatora)

Pątnik, podróżnik, turysta – poznawanie świata. Z kolekcji starodruków i kartografii Muzeum Narodowego w Krakowie
Od 1 września 2015 roku do 10 stycznia 2016 roku
Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego
Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie

Dodaj komentarz

Cytaty


Magazyn

Polecamy

U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR