• 2016-06-13

Patchwork. Architektura Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak

Od 17 czerwca do 14 września 2016 roku | Muzeum Architektury we Wrocławiu

Nie ma we Wrocławiu bardziej charakterystycznych powojennych gmachów niż kompleks mieszkaniowo-usługowy przy pl. Grunwaldzkim. Zaprojektowany przez Jadwigę Grabowską-Hawrylak pod koniec lat sześćdziesiątych zespół uznawany jest za jeden z najlepszych, najbardziej wyrazistych i zarazem najbardziej kontrowersyjnych dzieł architektury w powojennej Polsce. Gdy powstawał, był przejawem niezgody na powtarzalność – miał stanowić radykalny wyłom w masie tysięcy budynków mieszkalnych podobnych do siebie jak dwie krople wody.

Zespół mieszkalno-usługowy przy placu Grunwaldzkim, 1969–1975, fot. Zbigniew Nowak, 1974, zbiory: Ośrodek Pamięć i Przyszłość (źródło: materiały prasowe organizatora)

Zespół mieszkalno-usługowy przy placu Grunwaldzkim, 1969–1975, fot. Zbigniew Nowak, 1974, zbiory: Ośrodek Pamięć i Przyszłość (źródło: materiały prasowe organizatora)

Choć zasłynęła przede wszystkim projektem wrocławskiego „Manhattanu”, w dorobku Grabowskiej-Hawrylak dzieł wyjątkowych jest znacznie więcej: projektowane w latach pięćdziesiątych szkoły, w tym jedna o niemal całkowicie przeszklonych elewacjach, wielkie osiedle wznoszone wśród ruin – kolaż radykalnej, nowoczesnej urbanistyki z resztkami przedwojennego miasta, śródmiejski „mezonetowiec” – wielki dom z dwupoziomowymi mieszkaniami, futurystyczna szkoła muzyczna, „barokowe” kamienice – każde z nich skrywa fragment fascynującej opowieści o architekturze, polityce i jednym z najdziwniejszych miast powojennej Polski.

Gdy zaczęłam realizować budynki przy pl. Grunwaldzkim, na wprost Politechniki – wiedziałam, że podstawa jest nie do obalenia: trzeba dzisiaj znaleźć jakieś wyjście, aby prefabrykowane elementy mogły stworzyć formę niebanalną, niestandardową. Skoro nie stać nas jeszcze na to, byśmy mogli modelować indywidualnie każdy budynek mieszkalny – spróbujmy układać kompozycje „rzeźbiarskie” z gotowych, seryjnie powielanych elementów. Beton może być doskonałym tworzywem rzeźbiarskim – pisała w 1974 roku Jadwiga Grabowska-Hawrylak.

Zespół mieszkaniowy na placu Grunwaldzkim, fot. Chris Niedenthal, 1982 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Zespół mieszkaniowy na placu Grunwaldzkim, fot. Chris Niedenthal, 1982 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jej działalność była ściśle związana z Wrocławiem – tu jako pierwsza kobieta po wojnie otrzymała dyplom architekta. Jako młoda projektantka pracowała przy odbudowie wrocławskich zabytków, projektowała pierwsze wrocławskie osiedla, nowoczesne szkoły i nowatorskie budynki mieszkalne, by w kolejnych latach opracowywać obiekty znacznie bardziej złożone: wielkie centra handlowo-usługowe, ośrodki wypoczynkowe, zespoły mieszkaniowe czy wreszcie świątynie.

Dom Naukowca przy placu Grunwaldzkim, 1959–1961, projekt 1956, fot. Janina Mierzecka, Muzeum Architektury (źródło: materiały prasowe organizatora)

Dom Naukowca przy placu Grunwaldzkim, 1959–1961, projekt 1956, fot. Janina Mierzecka, Muzeum Architektury (źródło: materiały prasowe organizatora)

Choć jej dzieła reprezentują różne stylistyki, to wszystkie one są pierwszorzędnymi świadectwami nadzwyczajnego talentu i wrażliwości autorki. Wspólnie składają się na portret twórczej i niezwykle konsekwentnej projektantki, która w rzeczywistości nie zawsze sprzyjającej architektonicznym indywidualnościom realizowała wizje wychodzące daleko poza utarte schematy.

Szkoła Podstawowa nr 71 przy Podwalu, projekt 1955-56, realizacja 1958-60, fot. Tomasz Olszewski, Muzeum Architektury (źródło: materiały prasowe organizatora)

Szkoła Podstawowa nr 71 przy Podwalu, projekt 1955-56, realizacja 1958-60, fot. Tomasz Olszewski, Muzeum Architektury (źródło: materiały prasowe organizatora)

Strony: 1 2

Dodaj komentarz

Cytaty


Magazyn

Polecamy

U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR