• 2017-09-11

Jarosław Modzelewski. Gdzie ja jestem?

Od 15 września do 12 listopada 2017 roku | Miejska Galeria Sztuki w Częstochowie

Jarosław Modzelewski jest niewątpliwie jednym z najważniejszych artystów współczesnej sztuki polskiej. Jego obrazy stanowią zadanie dla patrzącego, nie pozwalają się „prześliznąć” wzrokiem, swoją intensywnością przenikają, zatrzymują i czynią to mimo pozornej prostoty formy. Na czym polega fenomen tych dzieł? Dla mnie jedną z najważniejszych odpowiedzi jest poznawcza moc obrazów Modzelewskiego; wydaje się również, że ta energia, siła obrazowania jest przez artystę wykorzystywana z pełną świadomością. Owo poznanie nie polega na analitycznym rozkładaniu świata, ale na z-wiązniu świata/życia z estetyczną formą.

Jarosław Modzelewski, „Będzie rybka, drugi”, 180x240, 2007 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jarosław Modzelewski, „Będzie rybka, drugi”, 180x240, 2007 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Amerykański filozof Charles Sanders Peirce wyróżnił trzy kategorie poznania, które według tej wykładni nie są pojęciami, ale strukturami formalnymi stwarzającymi fundament wszelkiej możliwości poznania. Mamy zatem: Pierwszość (Firstness), która jest nieokreślonością, czystą potencjalnością, spontanicznością, świeżością, wrażeniem czy uczuciem, bez relacji do czegoś innego – to jakość, istnienie; Drugość (Secundness) jest „czystą” aktualizacją, którą Peirce określa jako „brutalne” zderzenie, gdzie pierwsze ukazuje się w relacji z czymś drugim, jest konkretną egzystencją – to relacja podwójna; Trzeciość (Thirtness) natomiast łączy drugie z pierwszym, ustalając powiązania miedzy nimi – ustala to powiązanie na podstawie wcześniejszych doświadczeń, przypuszczeń, pewnych hipotez.

Posłużę się przykładem, który przedstawił jeden z badaczy teorii Peirce’a – Ben Chappell. Mianowicie wyobraźmy sobie, że siedzimy w pokoju bez okien, w którym jest zapalone światło. To światło w pokoju jest pewną jakością, która po prostu jest, nie myślimy o niej – to pewien „ton” świadomości, nieredukowalna „świetlistość” (Pierwszość). Kiedy nagle światło gaśnie, w pierwszym momencie zderzają się ze sobą światłość i ciemność – ta relacja powoduje, że dostrzegamy jedno i drugie (Drugość). Wówczas rozpoczyna się wnioskowanie, które odwołuje się do wcześniejszych doświadczeń związanych z ciemnością i jasnością oraz ich powiązaniami, wnioskowanie, które ujęte jest w ramy ogólnej wiedzy i doświadczenia – relacja ciemność-jasność „ujawnia” się w całej gamie możliwych znaczeń (Trzeciość).

Jarosław Modzelewski, „Dwie bramy”, 150x200, 2013 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jarosław Modzelewski, „Dwie bramy”, 150x200, 2013 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Inny komentator filozofii Peirce’a, T.L. Short, twierdzi, że kreacja artystyczna odwraca kierunek poznania, wychodząc od zdarzeniowości świata, zwija, z-wiązuje materię świata w materii malarskiej, aby następnie poprzez aktualizację w formie doprowadzić do Pierwszości, czyli czystej potencjalności i spontaniczności jakości, swoistej świetlistości. Taki rodzaj poznania możemy uzyskać tylko w zmysłowości obrazów i z takim poznaniem mamy do czynienia w przypadku obrazów Jarosława Modzelewskiego.

Barbara Major

Jarosław Modzelewski, „Starsze panie przed swoimi ogródkami”, 136x160, 2015 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jarosław Modzelewski, „Starsze panie przed swoimi ogródkami”, 136x160, 2015 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Każdy obraz Jarosława Modzelewskiego to opowieść. Pojedyncze drzewo, dom nad rzeką, chłopiec na tarasie, pies i człowiek na spacerze, kominy elektrociepłowni – każdy jest efektem celnego i niepowtarzalnego ujrzenia motywu, czasem pochodzącego z katalogu najbardziej banalnych rekwizytów. Wydawałoby się, że nie ma nic bardziej oczywistego niż oko malarza oglądającego świat i jego umiejętność dostrzegania. A jednak Modzelewski robi to w sposób szczególny: nieustanne przygląda się otaczającemu światu, a jego malarstwo całkowicie karmi się obserwacjami. Zapytany, skąd się obraz pojawia, odpowiada, że tego nigdy do końca nie wiadomo. „Zazwyczaj czekam na to, co uda się wypatrzeć”. Modzelewski wciąż znajduje wokół siebie „mnóstwo powodów do malowania”.

Jarosław Modzelewski, „Wrak obok mola”, 135x160, 2014 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jarosław Modzelewski, „Wrak obok mola”, 135x160, 2014 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Każdy obraz to opowieść dodatkowo wsparta oddającym kontekst tytułem, choć tak naprawdę jego obrazy nigdy nie są do końca „literaturą”. Decyduje warsztat malarski, wybór samej techniki tworzenia obrazu: pewien rodzaj deformacji motywu, dominacja jakiegoś koloru, spłaszczanie tła, zacieranie szczegółów. Autor dąży do stworzenia sytuacji metaforycznej, symbolicznej. W obrazach Modzelewskiego obecne jest wyciszenie i uporządkowanie, pod których warstwą kryje się silny ładunek emocji.

Jarosław Modzelewski, „Caritas – nauka zawodu”, 135x120, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jarosław Modzelewski, „Caritas – nauka zawodu”, 135x120, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jarosław Modzelewski – twórca malarskich opowieści – urodził się w 1955 roku w Warszawie. Studiował na Wydziale Malarstwa ASP w Warszawie w pracowni prof. Stefana Gierowskiego. Jego pierwszym nauczycielem, jeszcze przed podjęciem studiów, był warszawski malarz Janusz Petrykowski, który swoją osobowością wywarł duże wrażenie na młodym adepcie sztuki. Późniejsze fascynacje malarstwem lat 50., Andrzejem Wróblewskim, a także Kazimierzem Malewiczem miały już raczej wpływ na sferę intelektualną malarza. Rozpoczynał od malarstwa abstrakcyjnego, często posługiwał się systemem ideogramów i znaków, następnie zaś motywami szablonowymi. W latach 80. stworzył cykl obrazów w oparciu o ilustrowane podręczniki do nauki języka rosyjskiego. Ich tematem były podstawowe czynności i tak też były zatytułowane: SiedziećStaćMyć się. Wtedy rozpoczęło się u Modzelewskiego zainteresowanie malarstwem figuratywnym, stopniowa kondensacja wypowiedzi malarskiej, i zaczął wypracowywać styl, który z pewnymi modyfikacjami utrzymuje do dziś. Od kompozycji figuralnych przechodzi do konwencji realistycznej, opartej jednak na pewnej surrealistycznej niezwykłości.

Do dziś związany ze swoją macierzystą uczelnią, należy do grona najbardziej wpływowych pedagogów kształcących nowe pokolenia artystów malarzy. Był współzałożycielem znanej w latach 80. „Gruppy”, którą tworzył ze swoimi przyjaciółmi malarzami, m.in. Markiem Sobczykiem, Ryszardem Grzybem, Włodzimierzem Pawlakiem. W swoim dorobku ma wiele wystaw „Gruppy” oraz indywidualnych.

Jarosław Modzelewski, „Porządki”, 60x80, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jarosław Modzelewski, „Porządki”, 60x80, 2016 (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jarosław Modzelewski. Gdzie ja jestem?
Wernisaż: 15 września 2017 roku, godz. 18.00
Wystawa czynna do 12 listopada 2017 roku
Miejska Galeria Sztuki w Częstochowie

Dodaj komentarz

Cytaty


Magazyn

Polecamy

U have turned off the Artwork.

On the other hand U have become integrated with an interactive art experience.

Yes, U can go back but U can't change the fact that U've been integrated...

In case U want 2 turn the Artwork back on just click one of the other buttons.

CODEMANIPULATOR